10 lipca 2026 roku „Szwadron Skorpion” rozpoczął kolejny rajd pod hasłem „Ostra Brama 2026” dla uczczenia 82 rocznicy walk Armii Krajowej o wyzwolenie Wilna.Zbiórkę uczestników wyznaczyliśmy niedaleko granicy polsko-litewskiej w miejscowości Giby. Miejsce na camping udostępniło nam Nadleśnictwo Pomorze. Tutaj zostawiliśmy też ciągniki i lawety do transportu Willisów.
11 lipca 2026 roku na trasę rajdu wyruszyło 9 Willisów z 25 uczestnikami i pieskiem Luśką. Po przekroczeniu granicy na lokalnym przejściu drogowym pomiędzy miejscowościami Nożegary – Kauknoris skierowaliśmy się do miasteczka Kopciowo, gdzie na starym cmentarzu znajduje się grób polsko-litewskiej bohaterki powstania listopadowego – Emilii Plater. Przy grobie zapaliliśmy znicze i wysłuchaliśmy prelekcji „Profesora” o życiu i walce Emilii Plater w powstaniu listopadowym. Zatrzymaliśmy się też na miejscowym rynku, gdzie znajduje się pomnik poświęcony bohaterce. Następnie udaliśmy się do Justanowa, gdzie znajduje się kolejny pomnik przedstawiający klęczącą
Emilię Plater w miejscu, gdzie stał dwór, w którym zmarła. Kolejnym punktem na trasie były Druskienniki. To dawne uzdrowisko polskie, położone nad Niemnem. To tutaj odpoczywał i kurował się Józef Piłsudski. W miejscu gdzie Marszałek przesiadywał wpatrując się w przepływający Niemen znajduje się pamiątkowa ławeczka. Zrobiliśmy tam zdjęcia i w strugach deszczu wyruszyliśmy dalej. Zatrzymaliśmy się na chwilę w Parku Gruta, gdzie na 20 hektarach utworzono skansen komunistycznych rzeźb. Koło wioski Puchacze z platformy widokowej podziwialiśmy piękne lasy sosnowe Dzukijskiego Parku Narodowego. Sprawdziliśmy też wytrzymałość rozpadającego się podwieszonego mostu na rzece Mereczance. Na nocleg zatrzymaliśmy się nad Jeziorem Lavysas – wśród iglastych lasów Puszczy Dainava.12 lipca 2026 roku udaliśmy się – głównie drogami – w kierunku Wilna. Po drodze zatrzymaliśmy się w Trokach, tj. dawnej stolicy Litwy z malowniczym zamkiem na wyspie pośrodku jeziora Galwe. Na tle zamku zrobiliśmy pamiątkowe zdjęcia i udaliśmy się do restauracji, aby posmakować miejscowych kulinariów: cepelinów i kibinów. Postanowiliśmy również zwiedzić Mauzoleum w Ponarach. Ponary to miejsce koło Wilna, gdzie w latach 1941-1944 Niemcy i litewscy kolaboranci zamordowali blisko 100 tysięcy ludzi. Większość ofiar stanowiły osoby pochodzenia żydowskiego oraz Polacy. Ofiar polskich było około 20 tysięcy. Oprowadzał nas po tym miejscu nauczyciel historii oraz członek Wileńskiego Klubu Rekonstrukcji Historycznej Garnizon Nowa Wilejka – Waldemar Szełkowski. Przy monumentach dedykowanym
pomordowanym zapaliliśmy znicze. W Wilnie nocleg na trzy noce udzieliło nam polskie Gimnazjum im. Jana Pawła II.
13 lipca 2026 roku wzięliśmy udział w uroczystościach upamiętniających 82 rocznicę walk Armii Krajowej o wyzwolenie Wilna, zorganizowanych przez polonijne stowarzyszenia działające na Litwie. Na początku udaliśmy się na cmentarz w Kolonii Wileńskiej, gdzie w zbiorowej kwaterze spoczywa 58 żołnierzy Wileńskiego i Nowogródzkiego Okręgu AK, poległych w lipcu 1944 roku w czasie walk o Wilno a także zmarłych z ran w szpitalu polowym w Kolonii Wileńskiej. Towarzyszył nam Waldemar Szełkowski, który zapoznał nas z przebiegiem Operacji „Ostra Brama”. Tu również zapaliliśmy znicze. Braliśmy również udział w uroczystości przy pomniku upamiętniającym Polaków wywiezionych w głąb ZSRR w latach 1939-1956. Następnie udaliśmy się na Wiec Pamięci w podwileńskich Krawczunach, gdzie 13 lipca 1944 roku została stoczona bitwa żołnierzy AK z oddziałami Wehrmachtu. Jak co roku w Krawczunach zgromadzili się Polacy z Wileńszczyzny, kombatanci, harcerze oraz oficjalne delegacje. W intencji poległych odprawiono polową mszę świętą a przy pomniku poległych złożono wieńce i kwiaty. My również złożyliśmy swój wieniec. Uroczystość uświetnił koncert patriotyczny oraz piknik zorganizowany przez naszych rodaków mieszkających na Wileńszczyźnie. 14 lipca 2026 roku przeznaczyliśmy na zwiedzanie Wilna. Po mieście oprowadzał nas
wspaniały przewodnik, nauczyciel historii w polskiej szkole – pan Roman Sieniuć,
członek Garnizonu Nowa Wilejka. Wędrówkę po Wilnie rozpoczęliśmy od cmentarza na Rossie. Przy bramie wejściowej na cmentarz przeszliśmy przez mały cmentarzyk, na którym spoczywają żołnierze i ochotnicy, którzy polegli w latach 1919-1921 w walkach o Wilno. Są tu też groby żołnierzy AK poległych w operacji Ostra Brama w 1944 roku. Na dłużej zatrzymaliśmy się przy mogile z płytą z czarnego marmuru. Obok trumny matki Józefa Piłsudskiego złożone zostało tu serce Marszałka. Zapaliliśmy znicze i wykonaliśmy pamiątkowe zdjęcia. Wędrując po Starej Rossie spotykaliśmy groby znanych postaci, między innymi wybitnego uczonego Joachima Lelewela i malarza Franciszka Smuglewicza. W centralnej kaplicy cmentarnej wysłuchaliśmy prelekcji o
powstaniu styczniowym; spoczywają tu bowiem ekshumowani z wileńskiej Góry
Giedymina powstańcy styczniowi, w tym jeden z przywódców powstania na Litwie – Zygmunt Sierakowski. Z cmentarza na Starej Rossie przemieściliśmy się na Małą Rossę, gdzie pochowano żołnierzy i ochotniczki, którzy zginęli w walce o polskie Wilno. Zapaliliśmy kolejne znicze i udaliśmy się do kościoła św. Piotra i Pawła na Antokolu. To najpiękniejszy i najbardziej znany barokowy kościół w Wilnie. Podziwialiśmy unikalne białe wnętrza ozdobione tysiącami rzeźb i z zainteresowaniem słuchaliśmy opowiadania naszego przewodnika. Spod kościoła poszliśmy na Wojskowy Cmentarz na Antokolu. Spoczywają tu żołnierze wielu narodowości polegli w konfliktach XIX i XX wieku. Odwiedziliśmy także kwaterę polskich żołnierzy z wojny polsko – bolszewickiej 1919 –
1921 oraz z wojny obronnej w 1939 roku. Zatrzymaliśmy się też przy kwaterze obrońców litewskiej niepodległości poległych przy wieży telewizyjnej w styczniu 1991 roku. Po wizytach na wileńskich cmentarzach z parkingu pod Górą Trzykrzyską wyruszyliśmy na zwiedzanie Starego Miasta. Zatrzymywaliśmy się przy Katedrze św. Stanisława, Uniwersytecie Wileńskim, Pałacu Prezydenckim, kościele św. Ducha i dotarliśmy do Ostrej Bramy z kaplicą Matki Boskiej Ostrobramskiej. W trakcie wędrówki Starym Miastem z umieszczonych na budynkach pamiątkowych tablic dowiadywaliśmy się, gdzie mieszkali podczas pobytu w Wilnie: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Stanisław
Moniuszko, Józef Ignacy Kraszewski i Czesław Miłosz. Przed Ostrą Bramą zrobiliśmy pamiątkowe zdjęcia i udaliśmy się do kaplicy, aby z bliska spojrzeć na obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej i chwilę się pomodlić. Zwiedzanie Wilna zakończyliśmy w restauracji z miejscowymi litewskimi przysmakami. Zajadaliśmy się blinami, ziemniaczaną kiszką i cepelinami. Z grupą najwytrwalszych wyruszyliśmy jeszcze Górę Trzykrzyską. Spod trzech śnieżnobiałych krzyży, symbolu chrześcijaństwa miasta,
podziwialiśmy panoramę Wilna. 15 lipca 2026 roku opuściliśmy Wilno i wyruszyliśmy w kierunku Kowna. Przed wyjazdem podziękowaliśmy Dyrektorowi Gimnazjum im. Jana Pawła II, Adamowi Błaszkiewiczowi, za udostępnione nam noclegi. Na pierwszym postoju w drodze do Kowna „Profesor” zapoznał nas z historią „Buntu Żeligowskiego”. W Kownie zatrzymaliśmy się na parkingu przy ujściu Willi do Niemna. Obok zobaczyliśmy odbudowaną część zamku książęcego. Udaliśmy się na Plac Ratuszowy, gdzie atrakcją
jest budynek ratusza, który wszyscy nazywają „Białym Łabędziem”. Tuż przy rynku wstąpiliśmy też do Bazyliki Katedralnej św. Piotra i Pawła. W poszukiwaniu magnesów przeszliśmy też kawałek Aleją Wolności, która jest stosunkowo długim deptakiem. Trafiliśmy tu na lodziarnię z pysznymi owocowymi lodami. Z Kowna wyjechaliśmy w kierunku morza i dotarliśmy do Kiejdan, dawnej rezydencji Radziwiłłów. Po magnackim pałacu nic już nie zostało. Zachowała się za to XVIII-wieczna starówka i ratusz. Niestety
zbiór kalwiński z mauzoleum Radziwiłłów w podziemiach był niedostępny. Mogliśmy tylko pospacerować urokliwymi uliczkami. Na nocleg dotarliśmy nad jezioro Angiriu tvenkinys. Miejsce na prywatnym campingu udostępnił nam całkowicie bezpłatnie miejscowy weterynarz. 16 lipca 2016 roku podziękowaliśmy właścicielowi za miejsce biwakowe i ruszyliśmy
dalej na zachód. Po drodze mijaliśmy największe miasto na Żmudzi, Szawle. To tu, 8 lipca 1831 roku, w nieudanym ataku wojsk polskich generała Antoniego Giełguda na garnizon rosyjski uczestniczyła Emilia Plater. Przejeżdżaliśmy obok 21 metrowego pomnika Łucznika upamiętniającego zwycięstwo Żmudzinów nad rycerzami zakonu kawalerów mieczowych w bitwie pod Szawlami w 1236 roku. Kilkanaście kilometrów za Szawlami zatrzymaliśmy się koło Góry Krzyży. To historyczne miejsce pielgrzymkowe usiane setkami tysięcy krzyży i symbol litewskiego oporu. Liczba krzyży jest szacowana na około 200 tysięcy. Pobyt na Górze Krzyży wywarł na nas ogromne wrażenie. Na kolejny nocleg dotarliśmy nad jezioro Germonts. Zastaliśmy świetne warunki do kąpieli i
piaszczystą plażę. Mieliśmy też sympatyczne spotkanie z policjantami. Noc spędziliśmy w otoczeniu „diabłów”, bo wokół jeziora przebiegała ścieżka edukacyjna poświęcona legendom z diabłami w tle. 17 lipca 2026 roku ruszyliśmy już bezpośrednio nad morze. Po drodze zatrzymaliśmy
się jeszcze w Kretyndze. Odwiedziliśmy tu piękny park w zespole pałacowym
Tyszkiewiczów. Na miejscowym rynku pamiątkowe zdjęcia zrobiliśmy przy pomniku hetmana Jana Karola Chodkiewicza, zwycięskiego wodza spod Kircholmu i obrońcy Chocimia. W XVI wieku ród Chodkiewiczów był właścicielem Kretyngi. Nad morzem trafiliśmy na duży camping w Połądze. Połąga to największy i najbardziej znany kurort litewski nad Morzem Bałtyckim. Uzdrowisko założyli Tyszkiewiczowie. Władysław Reymont pisał tu III część „Chłopów” a Stanisław Witkiewicz malował marynistyczne pejzaże. Dzień zakończyliśmy na plaży i kąpieli w ciepłym morzu.
18 lipca 2026 roku w strugach deszczu pojechaliśmy do Kłajpedy. Przeczekaliśmy w samochodach ulewę i wyszliśmy na zwiedzanie miasta i dużego portu nad Zalewem Kurońskim. Rozpoczęliśmy od Placu Teatralnego. Zrobiliśmy pamiątkowe zdjęcia przy rzeźbie Anusi z Tharau – bohaterki wiersza miłosnego urodzonego w mieście poety Szymona Dacha – z XIX wiecznym teatrem w tle. Spacerowaliśmy po Starym Mieście, podziwialiśmy stare kamieniczki, domy z pruskiej cegły. Na nabrzeżu ujścia rzeki Dangi zobaczyliśmy stary żaglowiec Meridanas pełniący też funkcję pływającej restauracji. Z ciekawością przypatrywaliśmy się funkcjonowaniu obrotowego mostu giełdowego z
ręcznym mechanizmem. Po przeciwnej stronie rzeki zobaczyliśmy kilka ciekawych rzeźb i kłajpedzką syrenkę. 19 lipca 2026 rok wyruszyliśmy na Mierzeję Kurońską. Dostaliśmy się tam kursującym z Kłajpedy promem. Na niewielkim osiedlu Smiltyne, przy końcu Mierzei, trafiliśmy do delfinarium. Zobaczyliśmy tu rewelacyjne pokazy z udziałem delfinów i fok.
Zwiedziliśmy też Litewskie Muzeum Morskie na terenie XIX wiecznego fortu Nerii. Udaliśmy się również na urokliwą piaszczystą plażę. Warunki pogodowe nie sprzyjały jednak plażowaniu i kąpieli. Stamtąd wyjechaliśmy zatem w kierunku Nidy. Po drodze zatrzymaliśmy się przy rezerwacie kormoranów. W Nidzie, przy granicy z rosyjskim obwodem królewieckim, zatrzymaliśmy się w jednym z najbardziej spektakularnych miejsc na całej Litwie – Wydmie Parnidis. Rozpościerają się stąd wspaniałe widoki, jak okiem sięgnąć: woda, piasek i bezkresne lasy sosnowe. Z punktu widokowego na szczycie wydmy zrobiliśmy przepiękne zdjęcia. Po powrocie na bazę zwijaliśmy nasze namioty, bo
nad ranem zapowiadano obfite opady deszczu. Przygotowaliśmy nocleg zastępczy pod zadaszeniem.
20 lipca 2026 roku opuściliśmy camping w Polandze i wyruszyliśmy w drogę
powrotną. Na szczęście opady zanikły i kiedy dotarliśmy na camping nad rzeką w rejonie Pojegi było już pogodnie. 21 lipca 2026 roku przemieszczaliśmy się dalej wzdłuż granicy litewsko – rosyjskiej. W miasteczku Naumieście Kudirkowe, tuż przy granicy z obwodem królewieckim, mieliśmy kontrolę litewskiej służby granicznej. Poszliśmy tutaj nad graniczną rzekę Szeszupę i zrobiliśmy pamiątkowe zdjęcia przy litewskim słupie granicznym. Jeszcze do
niedawna znajdowało się tu przejście graniczne. Teraz przed mostem stoi szlaban, a na moście są zasieki z drutu kolczastego. Ciekawostką jest tutaj jedyne na Litwie Muzeum Ziemniaka. Ostatni camping na Litwie spędziliśmy nad granicznym jeziorem wisztynieckim. Bojki na jeziorze wyznaczają tu granicę pomiędzy Litwą i Rosją. Nocą mieliśmy ulewę, ale słoneczny poranek pozwolił nam wysuszyć namioty. 22 lipca 2026 roku opuściliśmy Litwę przekroczywszy granicę w okolicach wsi Wiżajny. Zatrzymaliśmy się w miejscowości Bolcie, w miejscu styku trzech granic: Polski, Litwy i Rosji. Trójstyk granic nosi nazwę Wisztyniec. Przemieściliśmy się do miejscowości Stańczyki, gdzie atrakcją turystyczną jest wieża widokowa oraz nieczynne już dwa wiadukty kolejowe. Z wieży widokowej obserwowaliśmy mosty kolejowe, polodowcową dolinę Błędzianki oraz jeziora: Dobellus Duży i Mały. Spod wieży udaliśmy się na nieczynne już mosty nazywane Akweduktami Puszczy Rominckiej. Są to
dwa mosty kolejowe z lat 1917 – 1918, nad rzeką Błędzianką, które to należą do
najwyższych w Polsce. Względy strategiczne spowodowały, że wybudowano je dla bezpieczeństwa, obok siebie, w odległości kilkudziesięciu metrów. Zrobiły na nas duże wrażenie. Późnym popołudniem dotarliśmy do Gib, gdzie rozpoczęliśmy naszą wyprawę i gdzie szczęśliwie czekały nasze ciągniki i lawety.
Willysami przejechaliśmy łącznie 796 mil tj. 1321 kilometrów. Zrealizowaliśmy w
całości plan wyprawy (w Treblince zatrzymaliśmy się już w drodze powrotnej). Podczas pobytu na Litwie uczciliśmy pamięć żołnierzy Armii Krajowej biorących udział w operacji „Ostra Brama”. Oddawaliśmy im hołd przy pomnikach i na cmentarzach. Wystawialiśmy poczet sztandarowy i zapalaliśmy znicze. Odwiedzaliśmy miejsca związane ze znanymi rodakami. Poznaliśmy wspaniałe zabytki i perełki turystyczne Litwy. Na Litwie spotkaliśmy wielu życzliwych i pomocnych nam ludzi. Kierowcy Willisów sprawili się na medal, podobnie jak same pojazdy, które poza drobnymi usterkami dzielnie pokonywały litewskie bezdroża. Bezbłędnie prowadził nas po drogach i bezdrożach Litwy „nawigator” Daniel Mamzer – zawsze znajdując ciekawą trasę. Na zawsze pozostaną w nas wspomnienia świetnie spędzonej przygody.
23 lipca 2026 roku przejechaliśmy 250 kilometrów do miejscowości Brok nad
Bugiem. Zatrzymaliśmy się na ośrodku Bindugi, gdzie zostaliśmy gościnne przyjęci przez właściciela. Namioty rozbiliśmy nad samym Bugiem.
24 lipca 2026 rok zrealizowaliśmy ostatni punkt planu – była to wizyta w Treblince. Zwiedzaliśmy niemiecki nazistowski obóz zagłady i obóz pracy (1941 – 1944 ). W wielkim ośrodku natychmiastowej zagłady, jakim była Treblinka II, zamordowano łącznie około 800 – 900 tysięcy ludzi, głównie Żydów. Tutaj zamordowany został wraz z dziećmi Janusz Korczak. Przez obóz pracy przeszło około 20 tysięcy Polaków i Żydów. Blisko 10 tysięcy z nich zmarło z głodu, wycieńczenia lub zostało rozstrzelanych przy pracy w żwirowni. Przy Pomniku Ofiar Obozu Zagłady w Treblince zapaliliśmy znicze. To miejsce wywarło na nas ogromne wrażenie. Trudno pojąć ogrom i okrucieństwo tych zbrodni. Po wizycie w obozie rozjechaliśmy się – część załóg odjechała do domów, a
część na spotkanie Willysów w Pomiechówku. Nasz Rajd współfinansowany był przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – za wsparcie serdecznie dziękujemy. Nasze podziękowania składamy
również na ręce: Konsula Pana Zbigniewa Cioska, dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie – Pana Adama Błaszkiewicza, naszych przewodników po Wilnie Waldemara Szełkowskiego i Romana Sieniucia członków Wileńskiego Klubu Rekonstrukcji Historycznej Garnizon Nowa Wilejka, Mirosława Łukaszewicza za pomoc w naprawie resora, Nadleśniczego Nadleśnictwa Pomorze – Pana Krzysztofa Bednarskiego, który przyjął nas w Gibach oraz Prezesa P.P.H.U. Max-Pol Pana Andrzeja Czajki za przekazanie zniczy, które mogliśmy zapalić na grobach naszych rodaków poległych i zamordowanych na terenie Litwy. Szczególne podziękowania należą się natomiast Adrianowi Mamzerowi za przygotowanie i przeprowadzenie Rajdu.
Lech Hrywna
